Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya, yılbaşı ve özel günler dolayısıyla düzenlenen kampanyalarda vatandaşların gereksiz tüketime teşvik edildiğini belirterek “365 günün bir gününü hediye ile mutlu hale getirip, 364 gününü hüzünlü yaşamaya, karşımızdaki insana asık yüzlü suratımızı göstermeye hakkımız yok” dedi.
Bayramlarda ve özel günlerde düzenledikleri kredi kampanyalarıyla tüketicileri kredi kullanmaya teşvik eden bankalar, yaklaşan yılbaşı için de cazip şartlarda kredi paketleri hazırladı. Hazırladıkları kredi paketlerini tüketicilere, televizyon reklamı, gazete ilanları ve internetaracılığıyla duyuran bankaların kredi rekabeti yılbaşı öncesinde de devam ediyor.
Konuya ilişkin AA muhabirine açıklama yapanTüketiciler Birliği Başkanı Nazım Kaya, özel günlerde bankaların düzenlediği kredi kampanyalarının tüketicilerin bütçe açığının artmasına neden olabileceğini söyledi.
Bankaların para kazanma arzusuyla hareket ederek tüketiciyi borçlandırma çabası içinde olduğunu savunan Kaya, vatandaşların harcama yaparken bütçelerini dikkate almaları gerektiğini ifade etti.
Tüketicinin kredi kullanmadan önce kendi bütçesini düşünerek hareket etmesini tavsiye eden Kaya, şöyle devam etti: “Yılbaşını illaki tatillerde, yurt dışında geçirmek gerekmiyor. Kısa vadeli mutluluklar için uzun vadeli huzursuzlukları yaşamaya hakkımız yok.
BDDK’nın konut ve taşıt dışındaki tüketici kredilerini kısıtlayan yeni önlemleri bankalar için fırsat kapısına dönüşmek üzere. Bankalar dar gelirli müşterinin canını yakacak.
Bankacılar, ihtiyaç kredisi kullanmış dar gelirli müşterilerini ilk taksit aksatmada ya icraya verecek ya da daha yüksek faizle yeni sözleşme yapacak. Bugün’ün haberine göre önlemlerin yükü vatandaşa kalacak.
Çıkan sonuç, ihtiyaç kredisi kullanan dar gelirli tüketiciler için tehlikenin kapıda olduğu yönünde. Yeni maliyetin tüketiciye yansıtılacağını belirten şube müdürlerinin önlemlerden çıkardığı sonuçlar ve önümüzdeki dönemde yapmayı planladıkları uygulamalar şöyle:
ÇÜRÜK ELMAYI AYIRIN
Bankalar konut ve taşıt dışında 76,5 milyar lira tutarında tüketici kredisi dağıttı. Bu kredileri alan tüketiciler genel olarak düşük gelirli kesimden oluşuyor.
Dolayısıyla bu kesimin kredi taksitlerini aksatma ihtimalleri daha yüksek. Üstelik sağlam teminat da olmadığı için bankalar bu kredileri batırmak istemiyor. BDDK‘nın bankalara, “Piyasaya daha az likiditeverin. Çürükleri de ayıklayın” mesajı verdiği düşünülüyor. Bankalar bu nedenle önümüzdeki dönemde riskli müşterilerinden kurtulup yerlerine daha risksiz müşteri bulmaya çalışacak.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Tevfik Bilgin, Torba Kanun’daki düzenleme ile “risk merkezi”nin Türkiye Bankalar Birliği nezdinde ayrı bir yapıya kavuşmasına değinerek, bu risk merkezinin önümüzdeki dönemde bankacılık verilerinin yanı sıra belediyelerin ASKİ, İSKİ, EGO ve telefon ödemelerine ilişkin bilgileri de içereceğini kaydetti.
Bilgin, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, “Bundan belki 2-3 yıl sonra bir müşteri araba almak için bayiye gittiğinde, kendisinin izniyle kendisine ait kredi tarihçesi sorgulanabilecek, o kişi ödemelerine sadıksa, ona iyi koşullarda bir ödeme planı verilecek. Başka bir kişi ise, farklı ödeme alışkanlıkları varsa, ona farklı maliyet çıkarılacak. Önümüzdeki yıllarda risk merkezinin iyi çalışmasının, hem halkımızın ödeme alışkanlıkları hem de kredi piyasasının daha iyi işlemesi anlamında çok önemli olduğuna inanıyoruz” diye konuştu.
KREDİ BÜYÜMESİ YÜZDE 20 OLACAK
Sektörde kredi büyümesinin şubat ve mart aylarında yüksek seyrettiğinin, bunun da, kredi maliyetlerinin yükseleceği beklentisi ve bununla ilgili haberlerin tüketimi kamçılamasının etkili olduğunu ifade eden Bilgin, 2010 yılında kredi büyümesi yüzde 34 iken, bu yılın ilk 5 ayında yüzde 11.1 olduğunu belirtti. Bilgin, “Yüzde 25′lik hedef anlamında, üstelik bu hedef 2011 yılını kapsamaktadır, kredi mekanizmasında kısmen de olsa yavaşlama söz konusudur. Tahminimiz, bankalarımız ortalamada yıl sonunda bu hedef civarında büyüyecektir. Diğer yandan tarım, enerji, ihracat kredisi gibi cari açığa olumlu katkıda bulunan kredileri bir yana koyup analiz ettiğimizde, kredi büyümesi yüzde 20′ler düzeyinde bile olabilir”diye konuştu.
Faizlerdeki düşüş sadece devlet bütçesini değil sokaktaki vatandaşın da kesesini rahatlattı. Merkez Bankası verilerine göre, 2010′da hane halkının kullandığı kredilerin toplam harcanabilir gelire oranı 1.9 puan artışla yüzde 17.3′e çıktı. Ancak artan borca karşın ödenen faiz, gelirin yüzde 5.2′sinden yüzde 4.4′üne geriledi
Faizdeki düşüş Hazine kadar vatandaşın da yüzünü güldürdü. Ekonomidekicanlanmayla bankalara koşup kredi çeken vatandaşın borcu artarken, maliyeti düştü. Merkez Bankası’nın açıkladığı Finansal İstikrar Raporu’na göre, vatandaşın borcunun GSYİH’ya oranı 2009′da yüzde 15.4 iken, bu oran 2010′da yüzde 17.3′e yükseldi. Vatandaş 2009′da harcanabilir gelirinin yüzde 5.2′sini faize yatırırken, bu oran 2010′da yüzde 4.4′e geriledi. Böylece ekonomik istikrarla birlikte gelen faiz düşüşü tüketiciyi doğrudan etkilemiş oldu.
SORUNLU KREDİDE HIZLI DÜŞÜŞ
Kredi koşullarındaki iyileşme, faiz oranlarının düşük seviyesi, düşen işsizlik oranı vekredi kullanıcılarının artan borç ödeme kapasitesi sonucunda sorunlu kredi oranları da geriledi. 2011 Mart ayında tahsili gecikmiş alacakların toplam kredilere oranı yüzde 3.7′den yüzde 3.2′ye geriledi. KOBİ kredilerinde tahsili gecikmiş alacakların oranı yüzde 4.5′tan 3.8′e, bireysel kredilerde yüzde 4.1′den 3.7′ye, tüketici kredilerinde ise yüzde 2.7′den 2.3′e geriledi.
Konut kredisini yeniden yapılandıran bir vatandaş, tüketici mahkemesinde, bankanın ödeme planı değişiklik ücreti ve erken ödeme ücreti adı altında aldığı paranın iadesi için açtığı davayı kazandı. Tüketici mahkemesi, yeniden yapılandırma talebini kabul eden bankanın “masraf ve komisyon talebinin usul ve yasaya uygun olmadığı” gerekçesiyle, dava açan vatandaşın bankaya ödediği paranın iadesini kararlaştırdı.
Alınan bilgiye göre, bir bankadan 60 ay vade ile 130 bin lira konut kredisi kullanan bir vatandaş kredi faiz oranlarının düşüşünden yararlanmak üzere kredinin yeniden yapılandırılmasını talep etti. Bankanın yüzde 2 erken ödeme ücreti ve ödeme planı değişiklik ücreti olmak üzere toplam 1930 lira aldığını belirten vatandaş, söz konusu paranın iadesi için tüketici hakem heyetine başvurdu. Tüketici hakem heyeti bu talebi reddetti. Bunun üzerine kredi kullanan vatandaş, Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptali ve ödediği 1930 liranın iadesi için Ankara 7. Tüketici Mahkemesi’nde dava açtı.
Mahkeme, davayı kabul ederek, Ankara İl Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptalini ve konut kredisi kullanan vatandaşın yeniden yapılandırmada ödediği 1930 liranın vatandaşa ödenmesine karar verdi.
Daha da önemlisi, başvurunuzun reddedilmemesi için nasıl hareket etmeniz gerekir? Enuygun.com’un Başanalisti Betül Sungurlu, onaylanmayan kredilere ilişkin tüketicilerin en çok merak ettiği sorulara yanıt verdi ve çözüm önerilerinde bulundu.
Kredi ya da kredi kartı başvurusu onaylanmayan kişilerin bunun nedenini ve neler yapılabileceğini merak ettiğini belirten Sungurlu, “Bazen eksik ya da yanlış bilgi nedeniyle onaylanabilecek bir kredi olumsuz sonuçlanabiliyor. Bazen de süreç tam anlaşılamadığından reddedilmek şaşkınlık ya da kızgınlık yaratıyor. Oysa bankaların kredi onay sürecinde nasıl düşündüklerini bilmek ve anlamak, bankadan kredi alabilmenin ilk aşamasını oluşturuyor,” dedi.
Betül Sungurlu, tüketicilerin dikkat etmesi gereken noktaları ise şu şekilde sıraladı:
1.Duygusallığı bırakıp gerçekçi olmanız gerekir
İlk olarak bankaların kâr amaçlı birer ticari kurum olduğunu, kurumun sürekliliği için de basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olduğunu kabul etmekle başlamak ve konuyu duygusallıktan uzaklaştırmak gerekir.
Banka ile başvuru sahibi arasındaki kredi ilişkisi ticari bir ilişkidir ve bu ilişki öncesinde her iki taraf da riskini ve kazancını hesaplar. Başvuru sahibinin dilediği bankayı seçme hakkı olduğu gibi bankaların da geri ödemelerde sorun yaşamayacağı bireylere kredi vermeyi tercih etme hakkı olduğunu unutmamak gerekir.
Bu yaklaşımı benimsemek, kredi almak isteyenler için sonuca yönelik davranışlar geliştirmek için önemli bir adımdır. Kızmak, söylenmek sadece içinizi rahatlatır, sorunu çözmez!
Merkez Bankası’nın zorunlu karşılıklarda 400 baz puanlık beklenmedik artışıyla şok olan bankacılar önümüzdeki haftadan itibaren kredi faizlerini yıllık 50 ila 100 baz puan arasında artırmaya hazırlanıyor.
Bankacılık sektörü munzam depremiyle sarsılıyor.CNBC-e’ye konuşan bankacılar, Merkez Bankası’nın zorunlu karşılık oranlarında 400 baz puanlık artış kararının sektörde deprem etkisi yarattığını söyledi.
Pek çok bankacı Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz’ın açıklamaları sonrasında bu kararı beklemediklerini kaydetti.”Şok olduk” diyen bankacılar munzamdaki son artışın dayanılmaz olduğunu ifade ettiler. Kararın ardından bankalarda üst düzey yöneticiler acil toplantı yaptı. Bankacılar munzam karşılıklardaki artışı önümüzdeki haftadan itibaren kredi faizlerine yansıtmaya hazırlanıyor. Bazı bankalar yıllık bazda 50-60, bazıları 100 baz puan artışa gitmeyi planlıyor.
Merkez Bankası Eylül ayından itibaren munzam karşılıklarda 440 baz puan artışa gitti, piyasadan bu yöntemle 22.2 milyar liranın üstünde para çekildi. Kredi faizleri ise toplamda yıllık 60-70 baz puan arttı. Merkez Bankası’nın son yaptığı 400 baz puanlık artış ise 15 Nisan’da devreye girecek ve piyasadan 19.1 milyar TL para daha çıkacak. Bankacılar bu para çıktığında mevduat ve kredi faizlerinde bir artış daha bekliyor. Sektör yıl içinde munzam karşılıklarda artışın süreceğini öngörüyor.
• Kredi notu bankaların size kredi verip vermemekte karar vermek için kullandığı bir kriterdir. Kredi almak icin başvurduğunuz zaman, bankalar sizin ödemelerinizizamanında yapıp yapamayacağınızı tahmin etmek isterler. Bunun için de hem şu andaki net gelir hem de geçmis kredi (mortgage, tüketici kredisi, kredi kartı v.s.) bilgilerinizikullanarak matematiksel bir şekilde hesaplanan kredi notunuza bakarlar. Kredi notunuz genellikle 400 ile 900 arasında bir rakamdır. Tüketicilerin yaklaşık %50 si 675 in altinda ve %50’si de 675′in üstünde kredi notu alır.
• Sizin kredi kartı faturalarını düzenli ödeyip ödemediğiniz, kaç adet ve tipte bankahesabınız olduğu, gecikmiş ödemeleriniz, karşılıksiz çekleriniz ve batık kredileriniz,bankanız ile kaç yıldır çalıştığınız, şu andaki toplam borç miktarınız gibi bilgiler kredinotunuzu belirler.
• Türkiye’de hakkınızdaki kredi bilgileri Kredi Kayıt Bürosunda tutulur. Karşılıksız çek ve batık kredi bilgileri de Kara Liste olarak T.C Merkez Bankası’nda tutulur. Kara Listebankalar ve özel finans kuruluşlarının zamanında ödenmediği icin zarar niteliğindekikrediler hesabına aldıkları kredilerin sahiplerine ait bilgileri içerir. Bankalar Kara Listede ismi yer alanların kredi istemlerini reddeder. Merkez Bankası, söz konusu listeye alınan isimlerden borcunu daha sonra ödeyenleri üç yıl sonra, ödemeyenleri ise beş yıl sonra Kara Listeden çıkarır.Kredi Kayıt Bürosu ve Merkez Bankası aracılığıyla hemen hemen bütün bankalar hakkınızdaki bu bilgilere erişebilirler.
İlk adım dün Garanti Bankası’ndan gelirken diğer bankalar da hazırlıkta. Sıcak paraya savaş açan Merkez Bankası geçen haftaki faiz indiriminin ardından dün de mevduat munzam karşılık oranlarında artırıma gitti.Bu yolla bankaların kaynak maliyetleri yükseltilince tüm sektörün önüne iki ayrı seçenek konulmuş oldu. Birinci seçenek bankaların maliyetlerini düşürmesi için mevduat faizlerini indirmesi.
İkincisi ise krediyi artık daha yüksek faizle satma gereği. Bankacılar, piyasadaki rekabet ve toplam mevduatın az sayıda mudinin elinde toplanması nedeniyle faiz indirimini olası görmüyor. Bunun için çare ilk etapta kredi faizlerinin artırılmasında bulundu. Zaten Merkez’in de cari açığa bir önlem olarak talep ettiği kredi freni de bu yolla sağlanmış olacak.
TÜKETİCİ KREDİLERİ ARTACAK
Ancak bankalar ilk etapta kurumsal kredilerden çok tüketici kredileri üzerinden maliyet dengesi kurmaya çalışacak. Bunun da kısa süre içinde tüketci kredisi faizlerine artış olarak yansıması bekleniyor. Bankalar tüm tüketci kredilerinde ve tüm vadelerde aylık faiz oranlarını 0.05 ile 0.1 puan artırmak için hazırlıklara başladı. İlk adım dün pazarın lider oyuncularından Garanti Bankası’ndan geldi.
Banka tüm tüketici ve konut kredilerinde aylık faiz oranını 0,05 puan artırma kararı aldı. Bu kararın diğer bankalar tarafından da takip edilmesi bekleniyor
Torba Kanun’a konulan maddeyle elektrik, su, doğalgaz, telefon borçlarını ödemeyenler kara listeye girecek.Bankalardan kullandığı kredi borcunu ödemeyenlerin izlendiği kara listeyi tutan Merkez Bankası bünyesindeki Risk Merkezi güçlendirilerek Türkiye Bankalar Birliği’ne (TBB) devredilecek. Kredi ve kredi kartı borçlarının yanı sıra elektrik, su, telefon, doğalgaz ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) gözetiminde faaliyet gösteren ikrazatçılara borçlarını ödemeyenler de kara listeye alınacak.
Vergi borçlarının da kredi başvurularında kara listede değerlendirilmesi gündemde. Yasa son halini aldığında bu netleşecek. Öte yandan yeniden yapılandırma kapsamındaki borçlar arasında sadece elektrik borcu 4.5 milyar lirayı buluyor. Torba kanun tasarısında Risk Merkezi’nin TBB’ye devrine ilişkin hükümler, 102. maddede düzenlendi. Tasarıya göre Risk Merkezi yönetimi, özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi talep etmeye yetkili olacak.
Alt komisyonda yapılan ilaveyle “özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşları Risk Merkezi Yönetimi tarafından talep edilen bilgileri vermekle yükümlü” kılındı. BDDK tarafından uygun görülen finansal kuruluşların müşteri risk bilgileri de Risk Merkezi’nde toplanacak. Yapılan bu düzenlemeyle belediyeler, elektrik ve doğalgaz dağıtım şirketleri ile telekomünikasyon şirketleri elektrik, doğalgaz, su, sabit telefon ve cep telefonu borcunu ödemeyen aboneleriyle ilgili bilgilerini Risk Merkezi’ne bildirecekler ve bu kişiler kara listeye girecekler. Kendilerine tefeci denilmesine karşı çıkan, BDDK gözetiminde faaliyet gösteren borçla para veren kayıtlı ikrazatçıların müşteri risk bilgileri de kara listede izlenecek.
Ekonomi Haberleri
