Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) dar gelirlilere satacağı konutlar büyük ilgi görüyor. TOKİ tarafından dar gelirli ailelere yönelik 4 bin lira peşinatla satışa sunulan 4 bin 614 konut için 5 gün içinde 10 bin kişi başvurdu.
Dar gelirli ailelerin ev hayallerini gerçeğe dönüştürmek isteyen TOKİ, aralarında Ankara, Antalya ve Gaziantep’in de bulunduğu 7 ilde 2+1 odadan oluşan 4 bin 614 konutu satışa çıkardı. Konutlardan almak isteyenler, başvuru başlangıç tarihi 5 Eylül’den bu yana illerde valiliklere, ilçelerde ise kaymakamlıklara başvuruda bulunuyor. Kira öder gibi taksitle ev sahibi olmak için başvuru yerlerinde kuyruğa giren vatandaşlar, kendilerine verilen formu doldurarak, başvuru evrakları ile birlikte müracaatlarını gerçekleştiriyor.
AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, başvuruların ilk 5 gününde satışa çıkarılan konutlara ilgi büyük oldu. Beş günde 4 bin 614 konut için 7 ilde toplam 10 bin kişi başvuruda bulundu. 23 Eylül’e kadar devam edecek başvurularda sayının daha da artması bekleniyor.
İnşaat şirketleri ise tüketicileri korkutmamak ve satışları durdurmamak için daha önce uyguladıkları kendi finansman modellerini revize etti. Kimisi faiz artışlarını müşterilerine yansıtmıyor kimisi ise kredi faizlerinin altında vadelendirme yapacak modellere yöneliyor.
Ev sahibi olmak isteyenlerin seçim sonrası konut fiyatlarında bekledikleri artış boşa çıktı. Ancak tüketiciler bu kez de bankaların konut kredisi faizlerini yükseltmeye başlaması ise tedirgin oldu. Yüzde 0.80 oranından birkaç ay içinde yüzde 1’in üzerine doğru yükselmeye başlayan konut kredisi faiz oranlarıyla demoralize olan tüketicilere iyi haber ise inşaat şirketlerinden geldi. Şirketleri satışlar bu kararlardan olumsuz etkilenmemesi için kendi içlerindeki finansman modellerini revize etmeye başladı.
Bazı şirketler temmuz ayı içinde geçerli olacak kampanyalarında bankaların konut kredisi faiz artışını müşterilere yansıtmayarak kendi kârlılıklarından feda etmeye hazırlanıyor. Bazı şirketler ise bankaların uyguladığı faizin daha altında vadelendirme yaparak satışları kesmemenin yollarını aramaya başladı.
Mevduat zorunlu karşılıklarının artırılmasının beklendiği üzere kredi faizlerinin yükselmesi ilesonuçlandığını belirten Tözge, bireysel kredi fiyatlamalarında sektör genelinde bir yükselmeden bahsedilebileceğini, paralelde konut kredileri yıllık faiz oranlarında da sene başına göre 60 baz puanayakın artışların söz konusu olduğunu ifade etti.
Maliyet artışının tüketicilerin ödeme gücünü doğrudan etkilediğini, bunun da arzu ettikleri miktardan daha az kredi kullanabilmeleri anlamına geldiğini kaydeden Tözge, bu nedenle maliyet artışlarının konut kredisi kullanım iştahını da azaltacağına dikkati çekti.
Merkez Bankası zorunlu karşılık kararlarını Nisan başında aldığı için, bunun sektöre ve konut kredisi piyasasına yansımalarının yılın geri kalanında daha net görüleceğinin altını çizen Tözge, konut kredisi büyüme ivmesinin önümüzdeki dönem azalmasını beklediklerini bildirdi.
Galip Tözge, sektörün genelinde kredi faizlerinin yükseldiğini gözlemlediklerine değinerek, “Fonlama maliyetlerinin arttığı bir ortamda bu çok doğal bir netice. Yılın ikinci yarısına girerken, sektör konut kredisi faizlerinde gerekli revizyonu yapmış durumda. Önümüzdeki süreçte Merkez Bankasının likiditeyi azaltan farklı aksiyonları olursa kredi faizleri daha da yukarı gidebilir” yorumunu yaptı.
Akbank konut kredisi portföyünün beklentilere paralel büyüdüğünü vurgulayan Tözge, kararları takip eden dönemde, özellikle Mart ayından itibaren bankanın konut kredileri fiyatlarının yıllık 50 baz puan kadar yukarıya gittiğini, bu fiyat artışının sektörün genelindeki fiyatlamaya paralel gerçekleştiğini ifade etti.
Mortgage verirken her banka değişik kriter kullanır. Bir bankanın onay vermediği mortgage başvurusuna diğer bir banka onay verebilir, çünkü her bankanın almak istediği risk profili değişiktir. Ancak hemen hemen tüm bankalar hem sizin kredi özgeçmişinizde, hem de almak istediğiniz taşınmaz malda aşağıdaki ortak özellikleri ararlar.
• Kişinin Kredi Özgeçmişi. Mortgage almak isteyen kişinin kredi özgeçmişi kredi notuyla ölçülür. Kişinin daha önceden batık borcunun bulunmaması, karşılıksız çekinin olmaması, olan borç ve taksitlerini düzenli ödüyor olması ve halihazırda aşırı borç altında olmamasıkredi notunun yükselmesini sağlar.
• Kişinin Toplam Geliri. Hemen hemen her banka sizin düzenli bir geliriniz olmasını ister. Düzenli geliriniz maaş, kira ve diğer gelirlerin toplamı olarak ifade edilir. Düzenli geliriniz ne kadar mortgage alabileceğinizi belirler.
• Peşinat. Mortgage almak icin taşınmaz malın %25′i oranında bir parayı peşinat olarakbankaya yatırmanız gerekebilir.
• Taşınmaz Malın Özellikleri. Taşınmaz mal banka tarafından mortgage’a teminat olarak tutulduğu için banka taşınmaz malda bazı özellikler arar. Gayrimenkuldeki bu özelliklerDeğerleme (Eksper) Raporuyla saptanır.
Ev sahibi olmak birçoğumuzun alacağı en büyük kararlardan biridir. Mortgage düşük faizli ve uzun dönemli bir kredi olması nedeniyle birçoğumuzu idealimizdeki konuta ulaştıracak bir fırsat olabilir. Ayrıca, taşınmaz mal Türkiye şartlarında en güvenilir ve karlı yatırım araçlarından biri olmuştur. Mortgage taksitle taşınmaz mal alma fırsatını yaratmış, hem evsahibi olma hem de emlağa yatırım yapma olanağını peşin parası sınırlı olan milyonlarca kişiye açmıştır.
Ancak, mortgage ile taşınmaz mal almak, herkes icin uygun bir çözüm olmayabilir. Mortgage’ın size uygun olup olmadığını anlamak için ihtiyaçlarınızı ve mali ödeme gücünüzü göz önüne almalısınız.
İşte bu nedenle aşağıdaki dört noktaya dikkat edin!
1) Tayin ve Taşınma Durumunuz
Eğer 1-3 yıl içinde taşınmayı düşünüyorsanız, ev almak yerine kiralamayı düşünebilirsiniz. Eğer ev almaya karar verirseniz, taşındığınızda ne yapacağınızı planlamanız gerekir.
• İlk seçeneğiniz taşındığınızda evinizi kiraya vermektir. Alacağınız kira aylık mortgage ödemelerinizi karşılayacak mıdır? Şu anda yurdun birçok yöresinde, tipik mortgage ödemeleri (10 yıl vade, %25 peşinat) aylık kiraların yaklaşık iki katı gibi bir rakamdır. Bu nedenle, bu seçenek birçok kişiye uymaz.
• İkinci seçeneginiz, taşındığınız vakit evinizi satmaktır.
o Eğer emlak piyasalarındaki artma ve hareketlilik devam ederse, problem yoktur; kısa zamanda müşteri bulur ve kar edersiniz.
o Ancak, emlak piyasalarında da kısa vadede risk vardır. Emlak fiyatları geçici olarak düşmüşse ve evinizi acilen satmanız gerekirse, zarar edebilirsiniz. Zarar durumunda, banka zararı sizinle paylaşmaz. Her durumda aldığınız mortgage kredisi ve faizinden siz sorumlusunuzdur. Eğer mortgage kredisi ve faizini bankaya zamanında geri ödemezseniz, taşınmaz malınız satılacağı gibi size ve kefilinize icra takibi de açılabilir.
Vatandaşın kabusu icralar, şimdi ‘umut’ oldu. Ev almak, arabasını yenilemek, işini büyütmek isteyenler bu hayallerini yüzde 60 daha ucuza sahip olmak için şimdi icra ihalelerini takip ediyor.
Borçlunun korkulu rüyası ‘icra’ iş kurmak isteyenin de ev kurup otomobil almak isteyenin de yeni umudu oldu. Sadece aralık ayındaki icra ihalelerini takip ederek, Porsche Cayenne jipten, dubleks eve, fabrikadan iş makinesine, otelden ineğe kadar pek çok menkul ve gayrimenkülü piyasa değerinden yüzde 60 daha ucuza almak mümkün. İcralık.com, İcraTurk.com, İcradanihaleler.com, İcrabülteni.com, icraihaleilan.com, Turkiyeicraportali.com, icrasatisi.com, icrahaberleri.net gibi birçok sitenin 250 binin üzerindeki üyesi Türkiye’deki ihaleleri günlük olarak takip edip fırsatları kovalıyor. Türkiye’deki icra ihalelerini bir internet sitesinde ilk buluşturan ve sadece 2 yılda 117 bin kayıtlı üyeye ulaşan İcralık.com’un kurucusu Can Emrah Özoral, ev hanımlarından şirketlere kadar herkes için bir fırsat olduğunu belirterek, ‘İsteyenlere ihalede danışmanlık da veriyoruz. Gayrimenkul için KDV hariç 5 bin TL, otomobil için bin TL danışmanlık ücreti alıyoruz. Böylece sadece vekalet verip, icradan istediklerini alabiliyorlar’ dedi. İşte, aralık ayında lüks otomobilden daireye icradan 10 fırsat!
120 bin TL’ye dubleks daire!
İSTANBUL Bahçelievler’de 180 metrekare daire 192 bin TL’ye, Kadıköy’de 3 yatak odalı 149 metrekare daire 210 bin TL’ye, Bostancı’da 350 metrekarelik daire 672 bin TL’ye, İzmir Güzelyalı’da dubleks 120 bin TL’ye, Beylikdüzü’nde Orkide Evleri’nde 90 bin TL’ye 3 oda+1 salon daire, Kemerburgaz’da 390 bin TL’ye villa, Bursa Osmangazi’de 270 bin TL’ye tripleks villa, Büyükçekmece’de 375 bin TL’ye villa, İstanbul Fatih’te 150 bin TL’ye 2+1 daire, Bebek’te 660 bin TL’ye İstanbul Boğazı manzaralı daire, İzmir Karşıyaka’da 120 metrekare daire 150 bin TL’ye, İstanbul Fenerbahçe’de 324 bin TL’ye 180 metrekare daire, Ulus Palmiye Sitesi’nde 600 bin TL’ye daire satılıyor.
Konut kredisi stoklarındaki artışa karşın, yılın üçüncü çeyreğinde konut satışları ciddi bir şekilde azaldı. Geçen yılın ayın dönemine oranla satışlardaki daralma yüzde 25′i geçti.
DD Mortgage Genel Müdürü Murat Aysan, bu yılın 3. çeyreğinde, geçen yılın aynı dönemine göre konut satışlarının yüzde 25,21 oranında daralmasıyla ilgili yaptığı açıklamada, konut finansmanı tarafındaki hareketliliğin devam ettiğini ancak alıcıların ekonomik çalkantı nedeniyle alım kararlarını ertelemiş gözüktüklerini belirtti.
Bu daralmanın kendisini gelecek yılın ilk çeyreğinde büyümeye bırakacağını düşündüklerini ifade eden Aysan, “Bu düşüşü geçici bir sonuç olarak görüyoruz” dedi.
2009 yılında konut fiyatlarında ortalama yüzde 12 ile yüzde 15 arasında düşüş olduğuna işaret eden Aysan, bu sene kayıpların yarısının yerine konduğunu, son bir kaç ayda yapılan değerlemelerde konut fiyatlarının yukarı doğru gittiğini gördüklerini söyledi.
Aysan, “Fiyatların 2008′deki seviyesine geleceği zamanı, gelecek senenin ilk çeyreğinin sonu olarak görüyoruz. Konut fiyatlarında yukarı doğru hareket olacak” dedi. Ramazan’ın Ağustos’un bir kısmına denk gelmesinin yılın üçüncü çeyrek verilerini olumsuz etkilediğine işaret eden Aysan, şunları kaydetti:
“Orada aktivite ister istemez daralıyor, yaz tatili de var. Özellikle eylülün sonundan itibaren başlayan ivmenin ekim-kasım-aralıkta geçen sene ile karşılaştırıldığında çok daha pozitif çıkacağına eminim. Referandumun yüzde 1-2 etkisi olabilir ama esas itibariyle orada dönemsel sonuç var. Ramazan ve yaz tatilinin birleşmesi ve bunların tatil süresini uzatması bence daralmada bir miktar etkili oldu. Biz bu çeyrekte bir miktar daralma bekliyorduk, bunun yüzde 10-12 arasında kalacağını düşünüyorduk, daralma neredeyse beklediğimizin iki katı çıktı.”
Yapı-Endüstri Merkezi Genel Müdürü Barış Onay, Türkiye`de büyük krizler olmadığı takdirde herhangi bir şekilde konut fiyatlarının düşmesini beklemediğini belirtti. Onay, konutun bir insanın hayatta satın alabileceği
Yapı-Endüstri Merkezi Genel Müdürü Barış Onay, Türkiye`de büyük krizler olmadığı takdirde herhangi bir şekilde konut fiyatlarının düşmesini beklemediğini belirtti.
Onay, konutun bir insanın hayatta satın alabileceği en pahalı şey ve en büyük yatırım olduğunu söyledi.
Bugünlerde kimsenin bu yatırımı cebindeki parayla değil kredi ile yaptığını ifade eden Onay, dolayısıyla insanların kredi alırken on kere düşündüklerini, ekonomi iyi gittiğinde konut satışlarının arttığını ifade etti.
Onay, “Haziran`da seçim var. Seçim ekonomisi de mutlaka olacaktır, harcamalar başlayacaktır. Dolayısıyla diğer yatırımcılar gibi gayrimenkul yatırımcıları bekleyen projelerini o dönemde harekete geçirecekler“ şeklinde konuştu.
Faizlerin de Cumhuriyet tarihinde görülmemiş bir noktada olduğuna işaret eden Onay, şunları kaydetti:
“Paradan para kazanma dönemi geçeli çok oldu. Çünkü bankaya koyduğunuz para ile enflasyon neredeyse bire bir. Bu durum konut tarafındaki yatırım talebini artırıyor. Türkiye`de 72 milyonun ortalama yaşı 28,5, ilk ev sahibi olma yaşı ise çok daha yukarıda. Türkiye`deki hane halkı sayısı da düşüyor, eskiden 5-6 kişilik haneler varken şimdi şehirlerde bu sayı 3`e indi. Dolayısıyla aynı birim içinde daha fazla haneye ihtiyaç oluyor. Türkiye`nin bu nüfus durumundan ötürü konut ihtiyacında bir daralma önümüzdeki 10 yıl için beklenmiyor. Konutlar yapılmaya devam edecek. Türkiye`deki ekonomik koşullarda büyük krizler olmadığı takdirde, konut fiyatlarında herhangi bir azalma, düşmeyi ben öngörmüyorum.“
Konut sahibi olmak isteyenlere uzun vadeli ödeme kolaylığı sağlayan mortgage sisteminde değişiklik öngörülüyor.Türkiye’de de düşük gelir gruplarının kira öder gibi uzun vadede ev almalarını sağlayacak olan 30 yıl vadeli kredi ürünleri için düğmeye basıldı.
Konut kredisine yönelik talebin artması bankaları 30 yıl vadeli krediler için harekete geçirdi. Sistemin devreye girmesiyle ABD’de olduğu gibi Türkiye’de 30-40 yıllık süreçlerde kira öder gibi ev sahibi olunabilecek.
Piyasalardaki gelişmenin en yakın örneği Şekerbank’da. 30 yıllık kredi ürünü için BDDK’ya başvuran bankanın yıl sonuna doğru bu hizmete başlaması bekleniyor. Bu yolla alım gücü en düşük seviyede olan tüketicilerde konut sahibi olabilecekler.
Türkiye’dek tüketicinin ortalama borçlanma vadesi ise 7 yıl.
Vergi indirimine gidilecek
Bugün’ün haberine göre, Mortgage uzmanı Alp Demirler, daha önce mortgage yasa taslağında var olan ama yasalaşmayan iki düzenlemenin daha 2 yıl içinde hayata geçerek sistemin büyümesine destek vereceğini de önü sürdü. Demirler şunları söyledi:
“Bunlardan en önemlisi ödediğiniz konut kredisinin faizinin gelir vergisinden düşebilmesine ilişkin. Eğer bu olursa, tüketici faiz maliyetinden büyük oranda kurtulacak ve daha rahat kredi kullanacak. Düşünün aylık bin 500 TL taksidi olan bir kredide ilk yıl aylık bin 400 lira faiz ödüyorsunuz. Bunun gelir vergisi diliminize oranla 280 lirasını yada 420 lirasını vergiden düşebileceksiniz. Yıllık bazda önemli bir tasarruf. Yine tapu sicil sigortası uygulaması da önümüzdeki yıllarda işlevsel hale gelmiş olacak.”
Halkbank, TOKİ’ye ödemeleri devam eden konut sahiplerine, borçlarını yüzde 20 indirimle kapatma imkanı sunuyor.
Kampanyadan, borçlarını kapamak için 11 Ekim-12 Kasım arasında Halkbank’tan konut kredisi kullananlar yararlanabiliyor. Kampanyadakullanılan kredilerin aylık faiz oranı yüzde 0.76’dan başlıyor. Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Bilgehan Kuru, piyasadaki en cazip kredi fırsatlarından birini müşterilerinesunduklarını belirterek “Uygun faiz oranı ile borcu tek seferde kapatma ve yüzde 20 indirim fırsatısunuyoruz. Ayrıca, kredi işlemleri sırasında ekspertiz ücreti almıyoruz” dedi
Ekonomi Haberleri
